Ennerdale gwyllt

Mae ymagwedd minimalaidd sy’n rhoi blaenoriaeth ar fyd natur yn helpu creu cwm mwy wyllt yn Ardal y Llynnoedd yn Lloegr.

Ennerdale gwyllt

Mae cwm anghysbell Ennerdale ar ymyl ogledd-orllewinol Parc Cenedlaethol Ardal y Llynnoedd yn Cumbria. Ers dros ddeng mlynedd, mae’r tirwedd yma wedi datblygu’n fwy naturiol. Mae hyn oherwydd bod llai o ymyrraeth ddynol a mwy o ddibynnu ar brosesau naturiol.

Mae Enerdale Gwyllt yn bartneriaeth rhwng y prif berchnogion yn y cwm – Y Gomisiwn Goedwigaeth, Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol a Gwasanaethau Unedig. Mae Lloegr Naturiol, ymgynghorydd y llywodraeth ar gadwraeth natur hefyd yn bartner.

Gweledigaeth y bartneriaeth yw gadael i Ennerdale ddatblygu yn gwm gwyllt er lles y bobl , gan ddibynnu fwyfwy ar brosesau naturiol i lunio ei thirwedd a’i hecoleg.’

Daeth planhigfeydd Pyrwydden Sitca yn bla ar ran helaeth o’r cwm ar ôl i’r plannu gychwyn yn y 1920au. Yn 1965 ysgrifennodd Alfred Wainwright am ‘goed oedd yn debyg i amwisg gynhebrwng dywyll’ yn Ennerdale. Roedd ffyrdd y goedwigaeth wedi cerfio’r tir yn rhacs, ac fel llawer o Brydain, roedd defaid wedi pori gweddill y tir hyd at y bôn.

Ers ffurfio Ennerdale Gwyllt yn 2003, mae’r goedwig goniffer wedi gweld lllawer o newidiadau arwyddocaol. Mae hi’n dod yn fwy amrywiol a diddorol. Mae llydanddail brodorol yn ehangu ac yn cynyddu drwy blannu ac ailgoedwigo naturiol.

Mae nifer y defaid wedi lleihau ar draws y cwm. Mae ardaloedd o bori dwys ar lawr y cwm wedi rhoi lle i bori buddiol gan wartheg Galoway Brodorol. Mae hyn wedi gadael i lawr y cwm i fynd yn fwy agored ac yn fwy wyllt. Mae tynnu ffensys terfyn wedi cyfrannu at bylu’r ffin rhwng y lle agored a’r goedwig.

Roedd ail-gyflwyno Brith y Gors i Ennerdale yn lwyddiant. Mae hi wedi diflannu yn Cumbria. Mae’r bartneriaeth hefyd wedi bod yn adnewyddu prosesau dyfrol naturiol. Mae tynnu pontydd a’u hail-wneud wedi gadael i bysgod deithio, ac i gerrig man symud. Mae mwy o ryddid gyda’r afon Liza erbyn hyn i gnoi mewn i’r goedwig. Mae cwrs dŵr wedi cael ei beipio a’i hadfer i’w ffordd wreiddiol er lles cynefin wedi’i amddiffyn.

Mae’r bartneriaeth wedi lleihau effaitha geir ar ôl ffyrdd y goedwigaeth drwy ddadgomisiynnu rhan o’r ffyrdd a thynnu pont.

Yn ara deg mae’r 4,3000hectacr yn teimlo’n fwy wyllt ac yn fwy naturiol. Dengys Ennerdale gwyllt bod byd natur yn gallu gwneud mwy drwy gael llai o ymyrraeth ac ychydig bach o gymorth.

← Ystad Knepp     Abernethy →

Back to projects